Tο Τυμπάκι είναι μια κωμόπολη 5800 περίπου κατοίκων, 65 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Ηρακλείου. Περιβάλλεται από όμορφα παραδοσιακά χωριά, όπως τους Βόρρους, το Καμηλάρι, το Σίβα και τα Πιτσίδια, ενώ σε απόσταση αναπνοής απλώνονται οι αμμώδεις παραλίες του Κόκκινου Πύργου, του Κομμού, του Καλαμακίου και τα φημισμένα Μάταλα. Στο Δήμο Τυμπακίου ανήκουν και οι αρχαιολογικοί χώροι της Φαιστού και της Αγίας Τριάδας.

Ονομασία

Το όνομα του οικισμού έχει άγνωστη προέλευση. Η εικασία ότι οφείλεται στη λέξη τύμβος, που πηγάζει από τη θεωρία ότι ο οικισμός ιδρύθηκε από κατοίκους του οικισμού Άγιος Ανδρέας, δεν ευσταθεί κατά το Στέργιο Σπανάκη. Άλλες πηγές ασπάζονται όμως την εκδοχή αυτή. Ο Άγιος Ανδρέας στον Καστροφύλακα αναφέρεται με 63 κατοίκους. Ωστόσο ο οικισμός Cimbachi (Τυμπάκι) προϋπάρχει του οικισμού Άγιος Ανδρέας. Η ερμηνεία από τη λέξη τύμβος δεν ευσταθεί και για έναν πρόσθετο λόγο: τύμβοι δεν απαντώνται στην Κρήτη, ούτε χρησιμοποιήθηκαν ποτέ στο παρελθόν ως τρόπος ταφής.

Ιστορία:

Κατά την Τουρκοκρατία το Τυμπακι ήταν Βακούφικο χωριό. Η θέση του στο δρόμο επικοινωνίας της δυτικής Κρήτης προς την πεδιάδα της Μεσαράς και η κατοχή του από τους επαναστάτες του Αμαρίου, του Αγ. Βασιλείου και των υψωμάτων του Ψηλορείτη, είχε αναγκάσει τους Τούρκους να εγκαταστήσουν στο Τυμπακι μόνιμη φρουρά για να φυλάσσει την διάβαση. Το 1822 είχαν συγκεντρωθεί στο Τυμπακι 2000 Τούρκοι με αρχηγούς του Μουσταφά Καψάλη και Αγριολιδη. Οι επαναστάτες με αρχηγό το Βουρδουμπα τον Τσουδερό και τον Κορμουλη ύστερα από μάχες στις οποίες σκοτώθηκαν 30 Τούρκοι και 15 επαναστάτες καταλάβανε το χωριό Κλήμα. Ήταν η πρώτη μεγάλη μάχη στην πεδιάδα της Μεσσαράς.

Εορτές:

 Πολιούχος ναός είναι ο Άγιος Τίτος, ενώ υπάρχει και ναός του Αγίου Πνεύματος. Στις 25 Αυγούστου κάθε χρόνο γιορτάζεται στην έδρα του Δήμου ο Πολιούχος του χωριού Άγιος Τίτος. Γίνεται μεγάλο πανηγύρι με πολύ κόσμο απ’ τις γειτονικές περιοχές. Πραγματοποιείται εορταστικό τριήμερο με παραδοσιακή μουσική και παρουσία μεγάλου αριθμού εμπόρων που δίνουν ένα ξεχωριστό κλήμα στην γιορτινή ατμόσφαιρα. Επίσης την ημέρα του Αγίου Πνεύματος (κινητή εορτή) γίνεται μεγάλο πανηγύρι στην περιοχή Μετόχι στην έδρα του Δήμου (στο Τυμπακι), απ’ το οποίο δεν απουσιάζουν οι έμποροι.

Υποδομή:

 Έπειτα από τη δημιουργία καλλιεργειών πρωίμων κηπευτικών σε θερμοκήπια, ο πληθυσμός του Τυμπακίου αυξήθηκε. Στον οικισμό μεταξύ άλλων λειτουργούν ΚΕΠ, 3 νηπιαγωγεία, 3 Δημοτικά Σχολεία, περιφερειακό ιατρείο, Γυμνάσιο , Λύκειο, τράπεζες και πολιτιστικός σύλλογος. Αθλητικά δραστηριοποιείται στο χώρο του ποδοσφαίρου με τον Α.Ο. Τυμπακίου, ο οποίος αγωνίζεται στην Α” κατηγορία του πρωταθλήματος ΕΠΣ Ηρακλείου, καθώς επίσης και με την ποδοσφαιρική ομάδα Πυργιωτισσα η οποία συμμετέχει στη Β” κατηγορία του πρωταθλήματος ΕΠΣ Ηρακλείου.

Δ.Ε. Τυμπακίου:

Η Δημοτική Ενότητα Τυμπακίου αριθμεί 10079 κατοίκους, σύμφωνα με την πληθυσμιακή απογραφή του 2011.

Τυμπάκι, Φθινόπωρο 1941
Κατά το έτος 1941 και κατά την περίοδο του Φθινοπώρου, προκειμένου οι κατακτητές Γερμανοί να εγκατασταθούν στην ωραιότερη περιοχή της Μεσσαράς, το Τυμπάκι, εξεδίωξαν τους κατοίκους από τα σπίτια τους, οι οποίοι κατέφυγαν στα γύρω χωριά.

Έκαψαν τα σπίτια εκτός από τα διώροφα και ορισμένα καινούργια τα οποία κράτησαν για να διαμένουν οι ίδιοι. Τα καμένα σπίτια τα κατεδάφισαν και τις πέτρες που ήταν κτισμένα χρησιμοποίησαν για την κατασκευή του αεροδρομίου.

Μετά το τέλος του πολέμου οι κάτοικοι επανήλθαν στον τόπο τους και άρχισαν την ανοικοδόμηση εκ νέου.

Το Τυμπάκι συγκαταλέγεται στο δίκτυο των 17 μαρτυρικών Δήμων και συγκεκριμένα των Καλαβρύτων, Νικαίας, Διστόμου, Δράμας, Δοξάτου, Βιάννου, Τυμπακίου, Παραμυθιάς, Κλεισούρας, Σερβίων, Νέας Αγχιάλου, Ανωγείων, Υπάτης, Λιδωρικίου, Καντάνου, Αετού, Χορτιάτη και των 4 Μαρτυρικών Κοινοτήτων, Κομμένου, Λεχόβου, Τσαριτσάνης και Τυμφρηστού. Περισσότερα στοιχεία θα βρείτε στο Δίκτυο Μαρτυρικών Δήμων

Αξιοθέατα:

Τοπίο μοναδικό και πλούσιο σε χλωρίδα και πανίδα αποτελεί η ευρύτερη περιοχή της Καταλυκης στο Τυμπακι, σε μια ζώνη από την παραλία έως το βουνό των Αστερουσιων. Η περιοχή είναι χαρακτηρισμένη ως ιδιαίτερου φυσικού κάλλους (Natura 2000). Αποτελείται από πλούσιες συστάδες δέντρων, φοίνικες, ευκαλύπτους και κυπαρίσσια ενώ η παραλία αποτελεί καταφύγιο του δημοφιλούς ζώου καρέτα-καρέτα όπου κάθε χρόνο γεννάει τα αυγά του προκαλώντας τον θαυμασμό χιλιάδων επισκεπτών. Τα λιμνάζοντα ύδατα αποτελούν ένα μίνι υγροβιότοπο στην περιοχή που όμως δεν έχει αξιοποιηθεί όσο θα έπρεπε. Στο Τυμπακι ανήκει και η όμορφη παραλία του Κόκκινου Πύργου.

Φαιστός

Το Μινωικό ανάκτορο της Φαιστού βρίσκεται σε απόσταση περίπου 5 χιλιομέτρων. Πρόκειται για ένα από σημαντικότερα μινωικά ανάκτορα και το δεύτερο σε μέγεθος (περίπου 18.000 τ.μ.) μετά από αυτό της Κνωσού, που είναι χτισμένο σε ένα ύψωμα στο δυτικό άκρο της μεγαλης και πλουσιάς πεδιάδας της Μεσαράς. Από το σημείο αυτό έλεγχε ο τοπικός άρχοντας-βασιλιάς όχι μόνο τα αγαθά του κάμπου αλλά και την έξοδο προς τη θάλασσα και τα λιμάνια του κόλπου της Μεσσαράς (θέσεις Καλαμάκι, Κομμός και Μάταλα).
Το ανάκτορο της Φαιστού θεωρείται τυπικό δείγμα μινωικού ανακτόρου εξαιτίας της εξαιρετικής αρχιτεκτονικής του σύνθεσης και της άψογης κατασκευής του. Σύμφωνα με τη μυθολογία η Φαιστός ήταν το βασίλειο του βασιλιά Ραδάμανθυ που ήταν γιός του Δία και αδερφός του Μίνωα.
Το σημαντικότερο ίσως εύρημα των ανασκαφών στην περιοχή είναι ο περίφημος δίσκος της Φαιστού με τα πολυσήμαντα μηνύματά του, τον οποίο πολλοί έχουν προσπαθήσει να αποκρυπτογραφήσουν και κανείς μέχρι σήμερα δεν το χει καταφέρει απόλυτα.

Αγια Τριάδα

Πλησίον του Αρχαιολογικού χώρου της Φαιστού υπάρχει η Αγια Τριάδα όπου σύμφωνα με Ιταλούς αρχαιολόγους υπάρχουν τα ερείπια της Βασιλικής έπαυλης των Μινωικών χρόνων. Στο χώρο αυτό βρέθηκαν αξιόλογα Αρχαιολογικά ευρήματα από τα σπουδαιότερα του Μινωικού Πολιτισμού που κοσμούν σήμερα το Μουσείο του Ηρακλείου. Τα ωραιότατα αγγεία με ανάγλυφες παραστάσεις λατρείας των νεκρών, τοιχογραφίες με κρίνα, αγριόγατες, τα λεγόμενα τάλαντα από τον θησαυρό της έπαυλης και αλλά πολλά.

Παναγία Καλυβιανή

Σε μικρή απόσταση βρίσκεται το όμορφο και ιδιαίτερα προσεγμένο αισθητικά μοναστήρι της Παναγίας της Καλυβιανής. Πρόκειται για μια γυναικεία κοινοβιακή μονή που βρίσκεται ανάμεσα στα χωριά Τυμπάκι και Μοίρες στην περιοχή της Μεσσαράς. Στο μοναστήρι εκτός από τον Ναό που είναι αφιερωμένος στην Παναγία υπάρχει και ένα συγκρότημα ιδρυμάτων όπως Ορφανοτροφείο, Γηροκομείο, Κέντρο εφηβικής προστασίας, Παιδική προστασία, Σχολή κοπτικής – ραπτικής κ.λ.π. τα οποία επιμελούνται οι περίπου 40-45 μοναχές που ζουν εκεί και στεγάζουν παιδιά, ηλικιωμένους και ανθρώπους όλων των ηλικιών και τάξεων που έχουν ανάγκη.